Соңғы бес-жеті жылда пилатес Қазақстанда айтарлықтай танымал бола бастады. Бүгінде реформер тренажерлары бар студияларды қаланың кез келген ауданынан кездестіруге болады. Осы уақыт ішінде ол жай ғана фитнес бағытынан тұрақты қалалық әдетке айналып үлгерді. Оның өз жанкүйерлері, сүйікті бапкерлері, ұзын-сонар күту тізімдері бар. Тіпті жақсы мен жаман реформердің айырмашылығын мейрамханадағы тағам немесе кофенің дәміндей талғап, қызу талқылайтын адамдардың қарасы қалыңдады. Пилатесті бұлшықетке түсетін салмақ пен өз денеңді толық басқару сезімінің мінсіз үйлесімі үшін жақсы көреді. Жаттығудың нәтижесін сезіну үшін залдан сүйретіліп, күш-қуатсыз шығудың еш қажеті жоқ.
Алайда құбылмалы фитнес индустриясы бір ғана бағытқа ұзақ уақыт бойы адал болуға мұрсат бермейтіні анық. Алматылықтардың назарын аударған келесі үміткер де табылды. Ол Lagree деп аталады. Бұл жаңа бағытты әлі байқап көрмегендер оны жай ғана пилатес деп атай салады. Шындығына келгенде, сырттай қарағанда оларды шатастыру өте оңай. Залдың қақ ортасында тағы да қозғалмалы кареткасы мен серіппелері бар тренажер тұрады, ал қимыл-қозғалыстар өте баяу орындалады. Көптеген жаттығулар көзге таныс көрінетіні де рас. Сол себепті адамдар Lagree бағытын жиі тәжірибелілерге арналған пилатес, күштік пилатес немесе реформердегі қарқынды жаттығу деп атайды. Сонда бұл жай ғана пилатестің күрделенген түрі болғаны ма? Шешім шығаруға асықпаңыз, мүлдем олай емес.
Әдістемесі
Әдістеменің негізін қалаушы Себастьен Лагри ширек ғасыр бойы Lagree-дің пилатес емес екенін дәлелдеп келеді. Оның айтуынша, бұл екі бағытты тек «реформер» деп аталатын көлемді тренажер ғана байланыстырып тұр. Lagree жабдығы реформерден шабыт алғанымен, әдістеменің өзі пилатеске еш қатысы жоқ. Лагри өз жүйесін 1998 жылы жасап шығарып, оны алғашында Pilates Plus деп атаған. Жылдар өте келе ол Megaformer деп аталатын жеке жабдығының бірнеше буынын ойлап тапты. Осыдан кейін жүйенің атауын да бірнеше рет өзгертті. Ол алдымен SPX, ал кейін біржолата Lagree Fitness деп аталды.
Lagree мен пилатес буынға артық салмақ түсірмейді, сондықтан бұл екеуі де буындары сезімтал жандар үшін таптырмас шешім бола алады. Дегенмен, бұл екі жүйенің негізіне алынған қағидаттар мүлдем бөлек. Шын мәнінде, Lagree – ұзаққа созылатын жүктемемен орындалатын жаттығулар мен кардио қозғалысты біріктіретін нағыз циклдік жаттығу. Жүйе он негізгі қағидатқа сүйенеді. Олардың қатарында дұрыс техника, қозғалыс амплитудасы, ырғақ, жүктеменің ұзақтығы, ауырлық деңгейі және басқа да маңызды параметрлер бар. Студияға байланысты жаттығу бүкіл денеге немесе белгілі бір бұлшықет топтарына бағытталуы мүмкін. Бағдарламада планка, алға адымдау және отырып-тұру сияқты үйреншікті қимылдармен қатар, super lunge, catfish және scrambled eggs сияқты өзіндік ерекше атаулары бар Lagree жаттығулары да кездеседі.
Ал пилатес әлдеқайда ерте пайда болған. Джозеф Пилатес өз жүйесін 1920-жылдары әзірлеп, оны Corrective Exercise (Түзету жаттығулары) деп атады. Бұл әдіс көбінесе бишілерді жарақаттан соң қалпына келтіру үшін қолданылатын. Классикалық пилатес бақылау, зейін қою, орталықтандыру, дәлдік, тыныс алу және қозғалыс біркелкілігі сияқты алты қағидатқа құрылған. Уақыт өте келе классикалық пилатестен көптеген жаңа бағыттар бөлініп шықты.
Қолданылатын жабдықтар
Пилатес пен Lagree арасындағы ең көзге түсетін айырмашылықтар жабдықтардан байқалады. Классикалық пилатесте сабақтар қозғалмалы кареткасы, серіппелер жүйесі, белдіктері мен тіректері бар реформер тренажерінде өтеді. Ал Lagree-де осы әдіс үшін арнайы жасалған жеке тренажерлар қолданылады. Нарыққа 2010 жылы шыққан Megaformer олардың ең танымалы. Алайда бүгінде «формерлердің» тұтас бір отбасы бар. Нақты модельді таңдау студия мен жаттығу форматына тікелей байланысты.
Мәселен, қазақстандық Lagree студиялары қазірдің өзінде әртүрлі жабдықтармен жұмыс істейді. Glide студиясында сабақтар Megaformer Pro-да өтсе, Le Club 28 студиясында Microformer қолданылады. Mega және Micro сөздері жаттығудың қиындық деңгейін білдірмейді. Шын мәнінде бұл атаулар бір әдістемеге арналған екі түрлі құрылғыны көрсетеді. Megaformer Pro – ұзын қозғалмалы кареткасы, алдыңғы және артқы платформалары мен көптеген тіреу нүктелері бар ірі, толықөлшемді студиялық тренажер. Оның құрылымы дененің қалпын оңай өзгертуге және жүктемені үзбей бір жаттығудан екіншісіне ауысуға мүмкіндік береді. Microformer болса шағын кеңістіктерге арнап жасалғандықтан ықшамырақ әрі көзге қарапайым көрінеді. Алайда мұндағы «micro» сөзі жаттығудың қарқындылығын емес, тек жабдықтың өлшемін білдіреді. Ол Lagree-дің басты қағидаттарын бұзбайды. Жүктемемен жұмыс істеу, баяу бақыланатын ырғақ және бұлшықеттерді үнемі керіп ұстау қағидасы сақталады, бірақ басқа жаттығулар мен ауысулар жиынтығы ұсынылады. Megaformer Pro мен Microformer екі түрлі жаттығу тәжірибесін сыйлағанымен, мұның екеуі де Lagree үшін арнайы жасалған. Түптеп келгенде, жаттығудың қарқындылығы бағдарламаға, таңдалған жүктеме деңгейіне, техникаға және бапкердің шеберлігіне тікелей байланысты.
Мақсаты
Бақылау, тыныс алу және орталық бұлшықеттермен жұмыс істеудің арқасында пилатес омыртқаны тұрақтандыруға, жамбас, мықын және иық қалпын жақсартуға көмектеседі. Сайып келгенде, бұл жаттығулар адамның күнделікті өмірде жақсырақ қозғалып, өзін сергек сезінуіне жол ашады. Ал Lagree мүлдем басқа мақсатты көздейді.
«Lagree-дің тамыры бодибилдингтен тартады. Мұндағы басты негіз бұлшықетті үнемі керіп ұстауға және оның бар күшін сарқып жаттығуға тіреледі. Пилатесте үзіліс жасауға болады, ал Lagree-де қозғалыстар өте баяу орындалып, бір жаттығудан екіншісіне демалыссыз бірден өтеді. Бұл тамыр соғысын жоғары деңгейде ұстай отырып, күшті кардиоэффект береді. Аз уақыт ішінде жоғары нәтиже беретіндіктен, әдістеме заманауи өмір ырғағының басты талаптарына толық жауап береді. Lagree шынымен де тез көрінетін нәтиже әкеледі. Жаттығулар арқылы денедегі артық май кетеді, бұлшықет бедері шығады. Буындар мен омыртқаға соққы бермей-ақ сымбат мінсіз қалыпқа келеді»,
Қарқындылығы
Lagree де, пилатес те айтарлықтай қарқынды жаттығулар болуы мүмкін. Бірақ олардың әсері екі түрлі сезіледі. Классикалық пилатесте сіз үнемі қозғалыста боласыз. Бірқалыптылық пен үздіксіздік осы әдістің негізгі қағидаттарының бірі. Осылайша, бір жаттығу екіншісіне байқатпай, өте жұмсақ ауысады. Ал бұлшықеттердің баяу «жануына» құрылған Lagree мүлдем басқаша. Қалыпты сабақ кезінде бір қозғалыс 2-ден 12 минутқа дейін үзіліссіз орындалуы мүмкін. Оның үстіне, қайталаулардың өзі баяулатылған түсірілімдегідей өтеді. Төртке дейін санап, өте баяу орындалатын бір ғана қозғалыс 16-20 секундты алуы мүмкін. Қайталаулар арасындағы демалыс туралы сұрасаңыз, одан үміттенбей-ақ қойған жөн. Баяу ырғаққа қарамастан, іс жүзінде үздіксіз жұмыс істейтіндіктен, жүрек соғысының жиілігі күрт артады.
Нәтижесі
Қазіргі заман адамының басты талабы жай ғана «арық болудан» гөрі, «күшті әрі шымыр болуға» қарай ойысты. Le Club 28 студиясының өкілдері атап өткендей, Lagree бұл философияны толығымен қолдайды. «Біздің клиенттер таразыдағы сандарға емес, әдемі қартаюға қабілетті күшті әрі функционалды денеге ұмтылады. Lagree жаттығуларында барлығы күш, төзімділік және тұрақтылық төңірегінде құрылған. Сымбатты әрі шымыр дене ең басты мақсат емес, ол тек табиғи нәтиже ретінде қалыптасады. Lagree жаттығуларынан кейінгі алғашқы өзгерістер әдетте арқаны тік ұстауға, тонус пен төзімділікке әсер етеді. Тұрақты жаттыққан жағдайда денеде тұрақтылық пайда болып, энергия артады және үйлесімді пішін қалыптасады. Lagree тек сырт келбетті емес, дененің қалай жұмыс істейтінін де түбегейлі өзгертеді», – деп сендіреді Le Club 28 негізін қалаушылар.
Ендеше, Lagree пилатестен шынымен де әлдеқайда «жақсырақ» болғаны ма? Кесіп айтуға асықпаңыз, мүлдем олай емес. Ешбір жаттығу түрін екіншісінен сөзсіз артық деп айтуға болмайды. Себастьен Лагридің өзі мүмкіндігінше өз әдісін пилатеспен үйлестіруді ұсынады. Кросс-тренинг әдетте тамаша нәтиже береді.
Пилатес әсіресе арқасы мен сымбатында проблемалары бар, отырып жұмыс істейтін және жалпы «өз денесін нашар сезінетін» адамдар үшін өте пайдалы болуы мүмкін. Өйткені оның басты міндеті бүкіл денені қайта теңестіруге бағытталған. Ал Lagree жоғары қарқынға дағдыланған адамдарға қолайлы: ол буындарға түсетін салмақты азайтып, жүктеменің ауырлығын сақтап қалады. Бұл әдісті байқап көруге тағы бір себеп – бұлшықет төзімділігін арттыру. «Сырттай қарағанда жаттығу қателікпен тым жеңіл және тренажердағы созылу сияқты көрінуі мүмкін. Баяу ырғақтың кесірінен жаттығулар қарапайым сияқты көрінеді. Бірақ бұлшықеттер статикалық кернеуден тез-ақ оттай жана бастайды. Жаттығулар өте қарқынды, алайда оның нәтижесінде айқын бұлшықет тонусы пайда болады. Денедегі артық май кетіп, дене сымбаты жақсарады, әдемі бедер мен «темір» корсет қалыптасады», – деп түйіндейді Сымбат Естай.
Кәсіби бапкерлер кесіп айтқанды ұнатпайды және бір әдісті екіншісінен жоғары қоюға тырыспайды. Олар барлығын байқап көруге кеңес береді. Түптеп келгенде, адамдардың үнемі қозғалыста болуы бәрінен де маңызды.