Бүгінде отандық дизайнның басты мәселесі – таңбалардың аздығында емес, сол таңбалардың астарын терең түсінбеуімізде болып тұр. Мәдени кодтарымыз өте көп, бірақ олар туралы зерттеулердің көбі кеңес заманында жазылып қалған. Сондықтан бүгінгі буынды толғандырып жүрген: «Нағыз қазақ мұрасы деп нені айтамыз және бұл мұраның төркінін кім анықтап бере алады?» – деген сұрақтарға жауап табу қиын.
Осы сұрақтарға жауап іздеген дизайнерлеріміз қазір мұражайларды аралап, ескі топтамалар мен отбасылық мұрағаттарды қайта қазып жатыр. Олар мәдени тілімізді бөлшектеп жинап, әрбір пішінге мағына дарытып, ұлттық мұраны жаңа биікке шығарып жүр. Дизайнер Томирис Талғат ұлттық кодты шебер қолданып жүрген алты бренд туралы айтып берді.
Kimmin
Kimmin бренді үшін киіз үй жанында тұрған қыздың ескі суреті мен 2000-шы жылдардағы жылтырақ футболканың жөні бір. Олар үшін бұл екеуі де – қазақы болмыстың шынайы бөлшектері. Бұл бренд «арзан жылтырақты» келеке қылмайды, керісінше, оның бойынан да ұлттық болмысқа деген сағынышты көре біледі. Сырт көз мұны әрнәрсенің басын қосқан былықпай деп ойлауы мүмкін, бірақ бұл – біздің қалай аман қалғанымызды, өзімізді қалай іздегенімізді баяндайтын үлкен тарих.
Jalt Jult
Менің Jalt Jult жобам – мәдени археология деуге болады. Мен ұмыт бола бастаған әйелдердің тарихын зерттеп жүрмін. Біздің шежірелерімізде әйелдердің есімі жиі айтыла бермейді, ал олармен бірге олар сақтаған құнды білім де жоғалып кетіп жатады. Қазақ мәдениеті символдарға өте бай. Мен осы символдарды жай ғана әшекей ретінде емес, жоғалған тіліміз ретінде қайта тірілтіп жүрмін. Біздің «махаббат көрпешелері» (love blankets) – бұл жай ғана киім емес, адамды қорғап жүретін киелі тұмар сияқты дүние.
Torteu
Этника – бұл бір орында тұрмайтын, үнемі өзгеріп отыратын құбылыс. Онда: «Нені ұлттық құндылық деп танимыз, ал нені ұмытуымыз керек?» – деген сұрақ үнемі алдымыздан шығып отырады. Маған Torteu ұжымының жұмыс істеу мәнері өте қатты ұнайды. Олар тарихтың тереңіне бойлап, тіпті кешегі оқиғаларды да мәдениет тұрғысынан зерттейді. Олар әдетте айтыла бермейтін, «ыңғайсыз» тақырыптарды, тарихи жарақаттарды қозғап жүреді. Олардың перформанстарын көргенде, көрермен жай ғана бақылап тұрмайды, сол оқиғаның бір бөлшегіне айналып кеткендей болады.
Aliya Tuman
Бұл бренд біздің климатымыз бен тұрмысымыздан туған көпқабатты киімдердің (бешпент, қамзол, шапан) пішімін негізге алады. Бұрынғы тақия мен шапандарды бүгінгі күннің тілінде сөйлетіп қойған. Олардың киімдеріне қарасаң, бірден қазақы рухты сезесің. Ертеде ою-өрнек адамның дәрежесі мен кім екенін білдіретін маңызды белгі болған. Aliya Tuman кестелері мен сызықтары арқылы осы ескі жадымызды жаңғыртып, сәндеуге деген құмарлықтың саусақ ұшында сақталған дағды екенін көрсетіп келеді.
Kaidarova Ethnic
Бұл бренд этникалық дизайнмен көп жылдан бері айналысып келе жатқандықтан, олардың тәжірибесі өте мол. Олар сырылған күртешелер мен тоқылған жемпірлердің неше түрін жасап, түрлі эксперименттер жасаудан қорықпайды. Олар айғайлаған топтамалар шығарғаннан гөрі, сапасы мықты, бағасы тиімді әрі ойластырылған өнім жасауды басты орынға қойып отыр.
Al Basty
Біздің аңыздарымызда Албасты – бірде зұлым рух, бірде қорғаушы ретінде сипатталады. Көшпелі халық үшін әлемді осылай екіұшты қабылдау өте табиғи нәрсе. Al Basty бренді ескі аңыздарды киім пішімі арқылы тірілтіп жүр. Бұл – жай ғана ою басу емес, мифтік бейнелердің (айдаһар, су перісі) табиғатын сезіну. Этника олар үшін – ата-бабамен және туған жермен байланысудың ерекше жолы.
Beepl Ui
Ұлттық нақыштағы сән өнері өзара қолдау бар жерде ғана дами алады. Beepl Ui – жаңа таланттардың басын қосып, олардың қол еңбегін бағалайтын үлкен орталық іспеттес. Бұл жай ғана дүкен емес, жас дизайнерлерге жол ашатын үлкен алаң. Бастапқы капиталы мен сауда нүктелері жоқ жастар үшін бұл жер нағыз «даму баспалдағына» айналып, өз аудиториясын қалыптастыруға көмектесіп отыр.
