Тамыз айында Назерке Алматыда өткен WOMEN BACKING WOMEN алғашқы бизнес-таңғы асына қатысты. Бұл шара өңірдегі кәсіпкерлердің, инвесторлар мен стартап-экожүйе өкілдерінің басын қосты. Кездесуде технологиялық бизнес пен венчурлық капиталдағы әйелдердің рөлі, инвестиция тарту жолдары мен кәсіби мүмкіндіктер талқыланды.
Назерке үшін бұл тақырып өте жақын. Ол Google-да инженер болудан бастап фаундер және венчурлық инвесторға дейінгі жолдан өтті. Қазір ол технологиялық компанияларға мүлдем басқа қырынан, яғни инвестор ретінде қолдау көрсетіп жүр. Tatler басылымына берген сұхбатында Назерке Google-дан неге кеткенін және алғашқы стартапы оған қандай сабақ бергенін айтты. Сонымен қатар фаундер тәжірибесі оның болашағы зор компанияларға көзқарасын қалай өзгерткенін баяндады. Ол бүгінгі технология мен инвестиция саласындағы әйелдердің қандай қиындықтармен бетпе-бет келетінін де жасырмады.
Назерке, бүгінде немен айналысып жүргеніңізді айтып берсеңіз. Соңғы жылдары кәсіби жолыңыз қалай өзгерді? Google-дағы инженерлік қызмет пен жеке стартаптан венчурлық инвестициядағы қазіргі рөліңізге дейінгі жол қандай болды?
Бүгінде мен венчурлық капитал саласындамын. Мұнда фаундерлерге ауқымды технологиялық жобаларды өсіруге көмектесемін. Сондай-ақ үміт күттіретін стартаптарға қаржы құямын. Сыртынан қарағанда, мен мүлдем басқа салаға ауысып кеткендей көрінуім мүмкін. Бірақ мен үшін бұл өте табиғи даму жолы. Google-да инженер болып жұмыс істеу маған мықты технологиялық база берді. Алып корпорациялардағы жұмыс процестерінің қалай құрылатынын түсіндім. Ал жеке стартапым нағыз өмір мектебіне айналды. Фаундер ретінде бәріне өзің жауап беріп, әрбір тәуекелді өз мойныңмен көтересің. Бүгінгі венчур – менің инженерлік жүйелілігім мен кәсіпкерлік эмпатиям тоғысатын орта. Қазір мен бизнесті жай ғана код немесе кесте арқылы бағалаудан арылдым. Керісінше, оның артында тұрған адамның жеке тұлғасына да терең мән беремін.
Бір сөзіңізде ұзақ уақыт бойы басқа адамдардың арманымен өмір сүргеніңізді айттыңыз. Google-да жұмыс істеу өзіңіздің арманыңыз емес екенін қашан түсіндіңіз? Мұндай мүмкіндіктен бас тартуға нақты не түрткі болды?
Бұл мен үшін өте маңызды бұрылыс сәті еді. Көптеген IT-мамандар үшін Google – табыстың синонимі. Оны жұрт тастап кетуге қимайтын «алтын торға» балайды. 2021 жылы ол жақтан кеткенімде, көпшілігі мені шынымен түсінбеді. Қазір стартап-экожүйеге ауысу негізгі трендке айналды. Ал ол кезде мұндай қадам өте біртүрлі көрінетін.
Дегенмен мен сыртқы трендтерге емес, әрдайым ішкі түйсігіме сүйеніп әрекет етемін. Бағдарламалауды сонау 2010 жылы бастағанмын. Информатика пәнінен олимпиадаларда алғашқы медальдарымды алдым. Ол кезде IT қазіргідей «сәнді» бағыт емес еді. Бұл сала маған шын жүректен ұнады. Оған қоғамның немесе сәннің ешбір ықпалынсыз келгеніме қуанамын. Ал Google-дан кетуіме басты бір ой түрткі болды. Жайлы орын мен түйіндемедегі беделді бренд адамға нағыз драйв сыйлай алмайды. Бұл сезімге тек өз туындыңды жасап шығару арқылы ғана қол жеткізуге болады.
Алғашқы L’accent стартапыңызды ақыры жабуға шешім қабылдадыңыз. Өнім ең алдымен өзіңізге қажет болғанын айттыңыз. Бұл тәжірибе стартаптарға деген көзқарасыңызды қалай өзгертті? Өнімнің тек жасаушыға емес, нарыққа шынымен керек екенін бүгінде қалай түсінесіз?
L’accent мен үшін ең құнды сабақ болды. Өз жобасына ғашық фаундердің басты қателігі – өнімді нақты тұтынушыға емес, тек өзіне арнап жасауы. Стартап жабылған соң, жаңа жобаларға деген көзқарасым түбегейлі өзгерді. Құрғақ идеяның өзінен еш пайда жоқ. Тек гипотезалардың нарықпен расталуы ғана маңызды. Қазір жобаларға қарағанда, мен «витамин емес, ауырсынуды басатын дәрі» іздеймін. Яғни, тұтынушылар өнімнің әлі толық бітпеген, шикі нұсқасының (MVP) өзіне ақша төлеуге дайын болса, ол нарыққа шынымен қажет. Мұнда достардың немесе құрылтайшының мақтау сөздері рөл ойнамайды. Бастысы – жоғары retention (клиенттердің өнімге қайтып оралуы) мен тұрақты кері байланыс.
Инженер мен кәсіпкерден венчурлық инвесторға дейінгі жолды жүріп өттіңіз. Енді стартаптарға деген көзқарасыңызда не өзгерді? Инвестор ретінде қазір компаниялар мен фаундерлерден қандай ерекшеліктерді көресіз?
Инженер әрі фаундер болған кезде бар назарымды тек өнім мен технологияға аудардым. Керемет функция қоссам, нарық өзі-ақ бәрін түсінеді деп ойладым. Ал қазір инвестор ретінде юнит-экономикаға, команданы іріктеуге және фаундердің сату қабілетіне қараймын. Ол клиенттерге де, болашақ инвесторлар мен қызметкерлерге де өз идеясын сата білуі керек. Бастысы, мен фаундердің үйрену жылдамдығын (rate of learning) және икемділігін байқай бастадым. Нарық өте тез өзгереді. Сондықтан алғашқы презентациясы (питч-дек) мінсіз болғандар емес, нарық сигналдарын тыңдап, тез бейімделетіндер және соққыға төтеп бере алатындар жеңіске жетеді.
Технология және инвестиция саласындағы әйел ретінде сізге нені еңсеру қиынға соқты? Бұл ортада өз орныңызды дәлелдеуге тура келген жағдайлар болды ма? Одан өтуге не көмектесті?
Технология мен инвестиция саласы тарихи тұрғыдан ерлердің ортасы болып қалыптасқан. Сондықтан стереотиптер – әрбір әйел дерлік бетпе-бет келетін шынайы көрініс. Бұрын үнемі бірдеңені дәлелдеу керек сияқты көрінетін. Басқалардан қаттырақ сөйлеп, қаталдау болып, бөтеннің күткеніне сай болуға тырысатынмын. Уақыт өте келе ішкі көзқарасымды өзгерттім. Бұл ортадағы орным жынысыма емес, нақты қабілетіме байланысты екенін түсіндім. Google-дағы инженерлік база мен фаундерлік тәжірибе маған терең сараптама жасауға мүмкіндік береді. Оны қолдан жасау мүмкін емес. Нақты сандар тілінде сөйлеп, өнім архитектурасы мен метрикаларды талдай бастағанда, кез келген күмән бірден сейіледі. Бүгінде мен бұл ортаға біреуге бейімделу үшін емес, нақты құндылық әкелу үшін келдім.
Соңғы кезде сізге ерекше шабыт сыйлаған қандай инвестиция немесе стартап болды? Ақша жағынан емес, идеясы, командасы немесе адамдарға тигізер әсері тұрғысынан айтсаңыз.
Соңғы келісімдердің ішінде Aldente AI стартапы мен оның негізін қалаушы Лаура Таганова маған ерекше шабыт береді. Олар жасанды интеллект пен компьютерлік көру технологиясының тоғысында мейрамхана бизнесін оңтайландыратын мықты өнім жасап жатыр. Индустрияның ең үлкен мәселесін шеше отырып, асүй мен жеткізу қызметінің жұмысын түбегейлі өзгертуде. Лаура – назарын нақты мақсатқа шоғырландыра алатын, жылдам әрекет ететін және көрегендігі жоғары фаундердің тамаша үлгісі. Бұл біздің ең жаңа келісімдеріміздің бірі. Қордағы серіктестерімнің директорлар кеңесінде біздің атымыздан өкілдік етуді маған сеніп тапсырғанын мақтан тұтамын. Мен үшін бұл компанияның жаһандық деңгейде өсуіне тікелей көмектесуге үлкен мүмкіндік. Сондай-ақ маңызды шешімдер қабылданатын жоғары деңгейде өзімнің фаундерлік тәжірибеммен бөлісе аламын.
Егер бүгін карьераңыздың басына, технология әлеміне енді қадам басқан кезіңізге орала алсаңыз, өзіңізге қандай бір ғана кеңес берер едіңіз?
Мен өзіме былай дер едім: «Қателесуден қорықпа және бәріне бірдей мінсіз көрінуге тырыспа. Қателік – бұл құлдырау емес. Ол жай ғана келесі қадам үшін қажетті деректер». Сонымен қатар ішкі түйсігіме басқаларға айқын болмай тұрып-ақ сенім артуды сұрар едім.