Антарктидада ұшақтан алғаш қадам басқан сәтте адамды ерекше бір сезім билейді. Ұшып келе жатып, терезеден көз жетпес ақшақарды, көлеңкелер мен ежелгі геологиялық бедерлерді көргенде бойыңды қасиетті үрей мен таңданыс жаулап алады. Бірақ мына мұздың үстіне табаның тиген сәтте, бұған дейінгі сезімдердің бәрі жайына қалады.
Бізді «жетінші» құрлыққа White Desert компаниясы арнайы шақырды. Басты мақсат – компанияның екі түрлі лагерін көру: ғылыми-фантастикалық фильмдердегідей биік тауда орналасқан Echo және жағалауға жақын, жайлы Whichaway лагері. Жоспар бойынша Оңтүстік Полюске де ұшуымыз керек еді, бірақ табиғаттың өз дегені бар екенін кейін түсіндік.
Echo лагері – мұз үстінде шашырай орналасқан, күңгірт-сарғыш түсті эллипс пішінді капсулалар. Бізді бас менеджер Энтони Пьери күтіп алып, келуіміздің құрметіне шампан ұсынды. Кеш батып бара жатса да, күн жарқырап тұр – Антарктидада қазір жаз мезгілі. Біз сонда болған уақыт ішінде күн көкжиекке бір рет те батпады.
Капсулалардың дизайны астронавт Базз Олдринмен болған әңгімелерден шабыттанып жасалған – ультразаманауи стиль мен ғарыш дәуірінің алғашқы жылдарындағы ретро-романтиканың тамаша үйлесімі. Еденнен төбеге дейін созылған терезелер іштегі жайлылық пен сырттағы ұлылықтың арасындағы шекараны жойып жібереді. Әдетте полярлық станцияларда әрбір сантиметр санаулы болса, мұнда кеңістікті аямаған. Қонақтарды жеке жуынатын бөлмесі мен king size төсегі бар алты метрлік дербес модульдер күтіп тұр. Бұл – Антарктида үшін ақылға сыймайтын сән-салтанат.
Алғашқы күніміз бейімделумен өтті: мұз үстінде жүруді үйреніп, скалолаздардың терминдерін жаттадық. Лагерь жанында жаттығуға арналған шағын жартас бар еді. Оның оңай көрінгені сонша, тіпті тәжірибелі альпинистердің өзі бірнеше рет көтерілген соң бұлшықеттерінің ауырсынғанын сезді.
Келесі күні нұсқаушы Дидье Дюмон бізді нунатактарға – мәңгілік мұздың арасынан шығып тұрған тау шыңдарына алып шықты. Бір арқанмен байланып, мұз бен жалаңаш таспен жоғары өрледік. Шыңнан ашылған көрініс тілмен жеткізгісіз: төмендегі лагерь капсулалары шексіз үлкен платоның фонында кіп-кішкентай болып көрінеді.
Түстен кейін біз қар үңгіріне түстік. Бұл жерді былтыр кездейсоқ тауыпты – қар тазалайтын көлік жарықшаққа түсіп кеткен екен. Тар әрі аласа кіреберіс ішіне кіргенде көне соборға ұқсайтын үлкен кеңістікке ұласады. Қабырғаларында геометриялық тұрғыдан мінсіз, алақандай ғана мұз кристалдары ғасырлар бойы түнек пен тыныштықта өсіп жатыр.
Үшінші күні кешке ұшаққа отырып, Whichaway лагеріне жол тарттық. Ұшақ төмен ұшқандықтан, төмендегі мұз жоталары мен жел қалыптастырған қар толқындарын, батпайтын күннің сарғыш сәулесіне малынған нунатактарды анық көруге болады. 35 минуттан соң мүлдем басқа Антарктидаға табан тіредік. Егер Echo жартасты мұздықтағы экстремалды биіктік болса, Whichaway – жағалауға жақын орналасқан нағыз курорт.
Мұндағы атмосфера әлдеқайда жылы әрі еркін. Жабық террасалары бар кең модульдер – нағыз люкс. Орталық холл тау шаңғысы курортының стилінде безендірілген. Ең жақын елді мекенге дейін 5 000 шақырым болса да, асүйдің деңгейі таңғалдырады. Адамдар ең үздік қызметті алу үшін ақша төлейді және олар соны алады.
Whichaway-де Антарктида үшін таңсық көрінетін сауықтыру ритуалы бар – сауна мен мұздай суға түсу. Бассейн бетіндегі мұз тез қататындықтан, суға түспес бұрын оны қолмен шағуға тура келеді. Саунадан шығып, сұйық мұзға сүңгу – адамды бірден есеңгіретіп, сосын терең релаксқа түсіретін ерекше сезім.
Өкінішке қарай, біз келгеннен кейін көп ұзамай қарлы боран басталып, 3-4 күнге созылды. Панорамалық терезеден тек ақ түнекті көріп, желдің сұрапыл гуілін естігенде уақыттың өтуі де басқаша сезіледі екен. Ақыры Оңтүстік Полюске бару жоспарынан бас тартуға тура келді.
«Амал жоқ, мұндағы басты қожайын – табиғат-ана. Шешімді біз емес, сол қабылдайды», – деді White Desert маркетинг бөлімінің басшысы Райан Браун.
Жанымызда тұрса да, жете алмағанымыз өкінішті-ақ! Император пингвиндерін де көре алмадық, өйткені бұл маусымда олар солтүстікке қоныс аударады екен. Есесіне біз Көк өзенді (Blue River) тамашаладық. Лагерьден бес шақырым жерде мұздық жағалауы басталады. Гидтер қауіпсіздік үшін туристерді тек үшеуден ғана ертіп апарады. Қатты ағынмен келіп қатып қалған теңіздей көрінетін сұрғылт-көк мұз толқындарының арасымен жүру – нағыз адреналин.
«Амал жоқ, мұндағы басты қожайын – табиғат-ана. Шешімді біз емес, сол қабылдайды»
Екі жарым сағаттық жолдан кейін таңғажайып көгілдір өзенге жетесің. Мұндай өзге ғаламшарлық пейзажды елестету қиын. Аяқ астындағы мұздың сытыры мен анда-санда соққан желдің гуілінен басқа еш дыбыс жоқ – мүлгіген тыныштық бұл жердің тылсым сырын одан әрі арттыра түседі.
Антарктидадағы туризм аса күрделі инфрақұрылымды қажет етеді. Мұнда механиктер, инженерлер, дәрігерлер мен ұшқыштар еңбек етеді. Мұзды ауыз суға айналдыратын арнайы маман да бар. Бір маусымда 22 000-ға жуық порция тамақ беріледі. Қуат көзін өздері өндіреді: жаңа күн станциясы лагерь тұтына алатын мөлшерден де көп энергия береді. Барлық қалдық толықтай кәдеге жаратылады, мұз үстінде ештеңе қалмайды. 2007 жылдан бері компания экологиялық таза тәсілдерге көшіп, авиациялық отынды сынақтан өткізген алғашқы антарктикалық оператор атанды.
«Шын мәнінде, біз – логистикалық компаниямыз, ал қонақ күту – басымызға өзіміз тілеп алған машақатты ермегіміз ғана», – деп әзілдейді Браун. Бұл әзілдің астарында үлкен шындық жатыр. Дегенмен, осы «проблемалы хоббидің» арқасында адамдар қол жетпес жетінші құрлыққа табан тіреп, оның тылсым сұлулығын өз көзімен көре алады.