Жаңа туындының ауқымы адамды әрі қайран қалдырып, әрі сәл үрейлендіреді. 250 миллион доллар бюджеті бар бұл картина режиссер мансабындағы ең қымбат жобалардың біріне айналды. Түсірілім жұмыстары Марокко, Италия, Исландия және Грекия сынды алты бірдей елде өтіп, басым бөлігі жасыл экрансыз әрі компьютерлік графиканы (CGI) барынша аз қолдану арқылы жүзеге асқан.
Өз стиліне берік Нолан бұл жолы да 70 миллиметрлік IMAX таспасын таңдап, Италия тауларындағы жетуі қиын түсірілім алаңдарына бүкіл техниканы тікұшақпен тасымалдауға бұйрық берген. Үстіне ауыр сауыт киген актерлер күн сайын 270 метрлік жартастарға жаяу көтеріліп отырды. Басты рөлді сомдаған Мэтт Дэймонның айтуынша, бұл фильмнің кез келген жеке мекені оның мансабындағы ең ауыр түсірілім күніне тең келсе де, мұнда ондай азапты күндер бірінен соң бірі тоқтаусыз жалғаса берген.
Тамыры терең хикая
«Одиссея» – Троя соғысынан кейін әйелі Пенелопаға оралуға жан ұшыра тырысқан Итака патшасының оқиғасы. Құдайлардың қаһарына ұшырағандықтан, бірнеше аптаға ғана созылуы тиіс үйге қайтар жол он жылға ұласып, батырдың алдынан циклоптар, сиреналар, сұрапыл дауылдар мен басқа да сан алуан сынақтар шығады.
Жалпы, ұзақ саяхат тақырыбы – әлемдік мәдениеттегі ең ежелгі оқиға желілерінің бірі саналғанымен, Голливуд авторлары оны әлі күнге дейін ұтымды пайдаланып келеді. Нолан өз нұсқасының Гомер поэмасының рухына барынша жақын болатынын айта келе, басқа туындылардан басты айырмашылығы тек үлкен киноға ғана тән орасан зор визуалды ауқымда жатқанын алға тартты.
Алдыңғы нұсқалары
Ноланға дейін де бұл эпос бірнеше рет кино тіліне көшіріліп, әрқайсысының тағдыры әртүрлі қалыптасты. 1954 жылы Кирк Дугластың қатысуымен Голливудтың классикалық «Странствия Одиссея» нұсқасы жарық көрсе, 1968 жылы шыққан итальяндық «Приключения Одиссея» телехикаясы күні бүгінге дейін ең дәл бейімделген туындылардың бірі саналады. Ал 1997 жылы Андрей Кончаловский Арманд Ассантемен бірге шағын сериал түсіріп, жақында ғана, яғни 2024 жылы оқиғаның соңғы бөліміне негізделген, Рэйф Файнс ойнаған «Возвращение Одиссея» артхаус фильмі шықты. Демек, бұл оқиға бұрын да талай рет көрерменге жол тартқанымен, дәл Ноландікіндей қомақты бюджетпен және мұндай эпикалық ауқымда ешқашан таспаланған емес.
Кастинг төңірегіндегі дау
Бұл фильмнің кастингі туындының өзінен кем түспейтін қызу пікірталас тудырды. Басты рөлдерді Мэтт Дэймон (Одиссей), Энн Хэтэуэй (Пенелопа), Том Холланд, Зендея және Шарлиз Терон сынды жұлдыздар сомдағанымен, сын садағына ең көп ілінгені – Троялық Елена рөліне актриса таңдау шешімі болды. Бұл рөлге «Черная пантера» фильмдер топтамасының жұлдызы, қара нәсілді Лупита Нионго таңдалды. Осы жаңалықтан кейін ғаламторда нәсілшілдік пікірлер мен Helen of DeTROYt сияқты әзіл суреттердің қаптауы көп күттірген жоқ. Алайда Нионго бұған өте байсалдылықпен жауап беріп, бұл мифологиялық оқиға болғандықтан Кристофердің ойын толықтай қолдайтынын және актерлік құрам бүкіл әлемнің бет-бейнесін көрсететінін жеткізді.
Мәтінмен танысқан жалғыз актер
Осы дау-дамайдың барысында тағы бір қызық жайттың басы ашылды. Кристофер Нолан түсірілімге шақырту жібергенде, режиссермен жұмыс істеуге деген құлшыныстың зор болғаны соншалық, өнер иелерінің барлығы дерлік бірден келісім берген. Мэтт Дэймон, Том Холланд, Зендея және басқалары хикаяның мәтінін ашып қарамастан келісімшартқа қол қоя салыпты. Бұл қатардан тек Роберт Паттинсон ғана табылмады. Ол ең алдымен жобамен толық танысып шығуға рұқсат сұрағандықтан, Нолан іштей таңғалса да, сценарийді жіберуге мәжбүр болған. Паттинсон тек оқып шыққаннан кейін ғана түсуге келісімін беріпті.
Том Холланд «Одиссея» үшін тіпті «Человек-паук» жобасын шегерді
Нолан Том Холландқа Телемахтың (Одиссейдің ұлы) рөлін ұсынғанда, түсірілім күндері жаңа «Человек-паук» кестесімен қабаттасып қалған. Амалсыздан Sony Pictures басшысына қоңырау шалып, жобаны шегеруді өтінген Холландтың өз сөзінше, бұл өте ыңғайсыз әңгіме болған. Дегенмен, Sony компаниясы актерге және түсірілімді ешқашан созбалаңға салмайтын Ноланға деген құрметінің белгісі ретінде бұған келісім беріпті. Нәтижесінде «Одиссея» уақытында басталып, жоспарланған кестеден тоғыз күн бұрын аяқталды.
Оған қоса, Холланд бұл шегеру түптеп келгенде «Человек-паук» туындысын құтқарып қалды деп санайды. Себебі жобаға режиссер Дестин Дэниел Креттонды шақыруға қосымша уақыт табылып, нәтижесінде бұл франшизадағы ең үздік фильм болып шықты.
Фильмдегі жауынгер сауыттарының қара түсті болуы
Трейлер жарық көргеннен кейін кейбір тарихшылар мен көрермендер тым күңгірт түстер палитрасы мен кейіпкерлердің қара сауыттарын сынап тастап, қола дәуірінде бәрі әлдеқайда жарқын болғанын алға тартты. Нолан бұған микен кезеңінде қоланы қарайту әдістері кеңінен қолданғанын айтып, археологиялық жәдігерлерді – қарайтылған қоладан жасалған қанжарларды мысалға келтірді. Режиссердің түсіндіруінше, ежелгі шеберлер мұндай түске қолаға алтын мен күмісті араластырып, артынан күкіртпен өңдеу арқылы қол жеткізген.
Циклоп аралы – ойдан шығарылмаған мекен
Циклоппен болатын көріністер Сицилияның батыс жағалауындағы итальяндық Фавиньяна аралында түсірілген. Аңыз бойынша, Гомер Одиссей мен оның командасы циклоп үңгіріне тап болмас бұрын, ешкі етін қуырып, азық-түлік қорын толтыру үшін тоқтаған аралды дәл осы жер деп сипаттаған көрінеді.
Қызығы сол, Нолан фильмдегі циклоп Полифемді алты метрлік адам пішіндес аниматронды манекен арқылы бейнелепті. Ешқандай компьютерлік графика араласпағандықтан, мұнда тек механикалық қозғалыс пен шынайы тәсілдер ғана қолданылған.
Сонымен, жаңа «Одиссея» данышпандық туынды болып шықты ма, әлде тарихтағы ең қымбат сәтсіздіктердің біріне айнала ма – оны шілде айында білетін боламыз. Бірақ оның қазірдің өзінде ешкімді бейжай қалдырмағаны айдан анық.